Yiyecek-içecek
Restoran ve kafede vergi, maliyet ve belge düzeni
Yeme-içme işletmesinde kâr, menü fiyatında değil maliyet takibinde kaybolur. Buna bir de aynı adisyonda iki farklı katma değer vergisi oranı ve yoğun personel devri eklenince, düzenin baştan kurulması şart hâle gelir.
Katma değer vergisi
Aynı adisyonda iki oran
Yiyecek ve içecek hizmetleri ile alkollü içecekler farklı orana tabidir; bu bir tercih değil, zorunluluktur.| Kalem | Oran |
|---|---|
| Yiyecek ve içecek hizmetleri | İndirimli oran (%10) |
| Alkollü içecek servisi | Genel oran (%20) |
| Paket servis ve gel-al | Hizmetin niteliğine göre değerlendirilir |
Alkollü içeceklere ait bedelin fatura veya fatura yerine geçen belgede ayrıca gösterilmesi ve kendi oranının uygulanması gerekir. Oran listeleri Cumhurbaşkanı Kararı ile değişebilir; yıl başında teyit edilmelidir.
Belge
Adisyon ve ödeme kaydedici cihaz
- Masaya servis yapılan yerlerde adisyon düzenlenmesi ve müşteriye verilecek belgeye dayanak oluşturması gerekir.
- Yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanımı, kapsamdaki işletmeler için zorunludur.
- Kartlı ödemelerde cihaz ile banka hasılatının günlük olarak karşılaştırılması, en sık sorgulanan farkı ortadan kaldırır.
- Yemek kartı ve online sipariş platformlarından gelen hasılat ayrı izlenir; platform komisyonu gider, brüt tutar hasılattır.
- Bahşişin işletme hasılatı mı personel geliri mi olduğu, uygulamaya göre ayrıştırılmalıdır.
Maliyet
Fire, porsiyon ve stok
- 01
Reçete ve porsiyon maliyeti
Her ürün için standart reçete çıkarılır. Maliyet, menü fiyatının değil reçetenin kontrolüyle yönetilir.
- 02
Fire oranı
Hazırlık ve pişirme kaybı ölçülerek kayda alınır. Belirlenmiş bir fire oranı olmadan stok sayımı ile kayıt hiçbir zaman tutmaz.
- 03
Dönemsel sayım
Ay sonu sayımı yapılmayan işletmede kâr rakamı tahminden ibarettir. Sayım farkı, kaçağın ilk göstergesidir.
- 04
Tedarikçi mutabakatı
Gelmeyen fatura ay içinde fark edilmezse maliyet eksik, kâr yüksek görünür ve gereksiz vergi ödenir.
Personel
Yoğun devirde bordro
- İşe giriş bildirgesi çalışma başlamadan önce verilmelidir; gecikme idari para cezası doğurur.
- Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışmada sözleşmenin yazılı yapılması gerekir.
- Hafta tatili, fazla çalışma ve gece çalışması ücretleri ayrı hesaplanır.
- Yüksek devir hızında kıdem ve ihbar yükünün dönemsel olarak ölçülmesi, yıl sonunda sürpriz yaşatmaz.
- Personele verilen yemek ve konaklama gibi menfaatlerin bordroya yansıtılması gerekir.
Sık sorulanlar
Adisyonda içki ve yemeği ayrı göstermek zorunda mıyım?
Evet. Alkollü içeceklere ait bedelin belgede ayrıca gösterilmesi ve kendi katma değer vergisi oranının uygulanması gerekir. Tek oran uygulamak seçimlik bir hak değildir.
Yemek kartı ve online platform hasılatı nasıl kaydedilir?
Müşteriden tahsil edilen brüt tutar hasılattır; platformun kestiği komisyon ise ayrı bir giderdir. Net gelen tutarı hasılat yazmak, hem cironun eksik görünmesine hem de gider belgesinin kayıt dışı kalmasına yol açar.
Stok sayımı yapmazsam ne olur?
Kâr rakamı gerçeği yansıtmaz. Maliyet eksik göründüğünde fazla vergi ödersiniz; fazla göründüğünde ise izah edemediğiniz bir fark oluşur. Ay sonu sayımı, yeme-içme işletmesinde muhasebenin değil işletmeciliğin gereğidir.
Bahşiş vergiye tabi mi?
Uygulamaya göre değişir. Adisyona eklenerek işletme tarafından tahsil edilen tutarlar ile doğrudan personele bırakılan tutarlar farklı değerlendirilir. İşletmenizdeki uygulamayı belirleyip ona uygun bir düzen kurmak gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayım tarihindeki mevzuata dayanır. Oranlar ve tutarlar değişebilir. Kendi durumunuza uygulanması için görüşelim.
Diğer rehberler
Yazılımcı ve Freelancer
Hizmet ihracında kazanç indirimi, döviz tahsilatı, KDV istisnası ve genç girişimci istisnasının birlikte kurgulanması.
GayrimenkulKira Geliri
Mesken istisnası, götürü ve gerçek gider yöntemi, işyeri kirasında stopaj ve beyan sınırları.
Doktor, avukat, mimarSerbest Meslek
Serbest meslek kazanç defteri, makbuz düzeni, stopaj, KDV ve tahsil esası. Hekim, avukat, mimar ve danışmanlar için.
TaşımacılıkNakliye ve Lojistik
Ticari araçta gider kısıtının neden uygulanmadığı, uluslararası taşımacılıkta KDV istisnası ve irsaliye düzeni.
Yapım işleriİnşaat ve Taşeronluk
Kazancın hangi yıl beyan edileceği, hakedişten kesilen %5 stopajın mahsubu ve ortak giderlerin dağıtımı.
Kendi durumunuz için konuşalım
Rehberler genel çerçeveyi verir. Sizin somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağını birlikte netleştirelim.