e-Defter berat yükleme süreleri ve tercih
Berat, elektronik defterin değişmezliğini kanıtlayan mühürdür. Süresinde yüklenmemesi, defterin tasdiksiz sayılmasına kadar giden sonuçlar doğurabilir.
e-Defter uygulamasında yevmiye ve büyük defter elektronik ortamda tutulur; her döneme ait defterin özet bilgisi berat dosyası olarak Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklenir. Berat, defterin o tarihte var olduğunu ve sonradan değiştirilmediğini ispatlar. Defterin kendisi mükellefte kalır; idareye giden berattır.
Aylık mı, üç aylık mı?
Mükellef, beratlarını aylık olarak mı yoksa geçici vergi dönemleri hâlinde üçer aylık olarak mı yükleyeceğini seçer. Tercih, hesap döneminin başında bildirilir ve yıl içinde değiştirilemez. Bildirim yapılmazsa aylık yükleme uygulanır.
| Yükleme tercihi | Gelir vergisi mükellefi | Kurumlar vergisi mükellefi |
|---|---|---|
| Aylık | İlgili ayı izleyen dördüncü ayın 10'u | İlgili ayı izleyen dördüncü ayın 14'ü |
| Üç aylık (geçici vergi) | Beyannamenin verileceği ayı izleyen ayın 10'u | Beyannamenin verileceği ayı izleyen ayın 14'ü |
| Tercih bildirimi | Hesap döneminin ilk ayı sonuna kadar | Aynı |
Süresinde yüklenmezse ne olur?
- Özel usulsüzlük cezası gündeme gelir; ceza, defterin tasdik ettirilmemesi hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
- Defterin ispat gücü tartışmalı hâle gelir. İnceleme sırasında beratsız dönem, kayıtların geçerliliğine yönelik eleştiri konusu olabilir.
- Gecikme fark edildiğinde beklemek durumu ağırlaştırır; yükleme yapılabildiği anda yapılmalı ve durum yazılı olarak kayda geçirilmelidir.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Berat yüklendikten sonra ilgili döneme kayıt eklenemez. Bu nedenle geç gelen belgeler berat öncesinde tamamlanmalıdır.
- Mali mühür veya elektronik imzanın geçerlilik süresi takip edilmelidir; süresi dolan mühür yükleme gününde fark edilirse süre kaçar.
- Entegratör kullanılıyorsa yükleme sorumluluğu yine mükelleftedir; sistemsel gecikme mazeret oluşturmaz.
- Yüklenen beratın onay durumu kontrol edilmelidir; gönderim ile onay aynı şey değildir.
- Defter dosyaları ve beratlar, saklama süresi boyunca mükellef tarafından muhafaza edilir.
Dayanak
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, mükerrer 242. madde
- 1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ve değişiklikleri
- Gelir İdaresi Başkanlığı e-Defter uygulama kılavuzları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin mesleki değerlendirme yerine geçmez. Tutar ve oranlar belirtilen yürürlük yılına aittir; işlem yapmadan önce güncel düzenlemeyi teyit ediniz.
